I-Kenya's National Infrastructure Fund (NIF) ihlela ukukhiqiza cishe ama-Sh42 billion minyaka yonke ngokutshala ingxenye yenhloko-dolobha yayo kwizibambiso zikahulumeni zesikhathi eside.

Isikhulu esiphezulu se-NIF u-James Mworia uthe lesi sikhwama silindele ukubuya okuphakathi kwamaphesenti angu-12 no-14 minyaka yonke kwizibambiso zikahulumeni, cishe amaphesenti angu-12.5 esetshenziswa ekuqageleni kwaso. Lesi sikhwama sisebenzisana no-Sh40 billion njengesilinganiso semali engenayo yonyaka esilondoloza kakhudlwana.

Leli su lihloselwe ukulondoloza inhlokodolobha yokuqala yesikhwama ngenkathi kusetshenziswa imbuyiselo yokutshala imali ukuze kuxhaswe amaphrojekthi engqalasizinda asebenzayo kwezenteng

I-NIF njengamanje ine-Sh310.3 billion yenhloko-dolobha yembewu. Lokhu kuhlanganisa u-Sh106.3 wezigidigidi ezikhiqizwe ngengxenye kahulumeni evela eKenya Pipeline Company kanye no-Sh204 wezigidigidi ezivela ekuthengisweni kwesabelo samaphesenti angu-15 e-Safaricom kuya e-Vodacom Group yaseNingizimu Afrika.

Uhulumeni ufuna ukuthi lesi sikhwama sihehe utshalomali lwangasese oluthe xaxa kunokuthembela emalini yomphakathi kuphela. Umgomo wayo uyi-1: 10 isilinganiso sabantu abaningi, okusho ukuthi wonke ama-Sh1 atshalwe yi-NIF angafuna ukuheha amanye ama-Sh10 avela kubatshalizimali abanjengezikhwama zempesheni nabanye abahlinzeki bezimali zesikhathi eside.

Abaphathi bakaMongameli uWilliam Ruto ekugcineni bafuna ukuqoqa kuze kufike ku-Sh5 trillion ekuthuthukiseni ingqalasizinda ngesikhwama. Uhulumeni uthi le ndlela inganciphisa ingcindezi ku-Exchequer ngokushintshela amaphrojekthi asebenzayo kwezentengiselwano kude nokuxhaswa ngezimali okuqondile kwesabelomali.

I-Mworia ilinganisela ukuthi imodeli ephumelelayo ye-NIF ekugcineni ingasusa cishe ama-Sh400 billion ezimfuneko zokuxhasa ngengqalasizinda kubhajethi kazwelonke.

Phakathi kwamaphrojekthi okulindeleke ukuthi athole utshalomali lwe-NIF kuhlanganisa i-Dangote Refinery ehlongozwayo e-Lamu kanye nokwandiswa nokuthuthukiswa okuhleliwe kwesikhumulo sezindiza i-Jomo Kenyatta International Airport. Kuphrojekthi yesikhumulo sezindiza, i-NIF icabangela ukuhlinzeka ngamaphesenti angaba ngu-30 okulingana okudingekayo ngemoto yenhloso ekhethekile.

Lesi sikhwama siphinde sicabangele ukusungula Isikhwama Sikazwelonke Sokuthuthukiswa Kwengqalasizinda esingafakwa ohlwini lwe-Nairobi Securities Exchange. Imoto ehlongozwayo izonikeza izikhungo nabanye abatshalizimali indlela ewuketshezi futhi esobala yokubamba iqhaza ekutshalweni kwezimali kwengqalasizinda.

Umyalo we-NIF uhlanganisa ukutshalwa kwezimali emigwaqweni emikhulu, ujantshi, izikhumulo zezindiza, amachweba olwandle, ugesi, i-ICT, amachibi amanzi kanye nengqalasizinda yebhizinisi lezolimo.

Uma imodeli iphumelela, i-Kenya ingasebenzisa kakhudlwana inhlokodolobha yomphakathi njengehange lokuheha utshalomali lwangasese kunokuba ixhase amaphrojekthi amakhulu asebenzayo kwezentengiselwano cishe ngokuphelele ngentela nangokuboleka kukahulumeni.